,,Historie mało znane'': Żywcem Spaleni ... PKP

...Dojeżdżamy do Skierniewic .Każą nam wynosić zaduszonych .Z każdego wagonu .Niektórzy udają nieżywych. W tej ryzykownej grze przegrywają swoje życie..

Wojna to czas, w którym powszechnie przyjęte zasady nie zawsze mają rację bytu. W normalnych warunkach pewne sytuacje ,rzeczy, zdarzenia dziś nie mieszczą się w głowie? Tylko, że wówczas warunki były dalekie od normalnych. Zbrodnia w Skierniewicach jest jednym z wielu przykładów okrucieństwa niemieckiej okupacji w Polsce. Stanowi symbol martyrologii narodu polskiego, a zarazem przypomina o losie więźniów Pawiaka, którzy stawiali opór lub padli ofiarą terroru.

W 1944 roku, w obliczu zbliżającego się frontu wschodniego i ofensywy Armii Czerwonej, Niemcy rozpoczęli masową likwidację więzień oraz transport więźniów z okupowanych terenów w głąb Rzeszy. Pawiak, będący centralnym miejscem kaźni w Warszawie, był przepełniony więźniami, wśród których znajdowali się członkowie Armii Krajowej, inteligencja, a także zwykli cywile.

W lipcu 1944 roku, tuż przed wybuchem Powstania Warszawskiego, Niemcy przyspieszyli ewakuację więźniów, organizując transporty w nieludzkich warunkach.

Ostatni transport więźniów wyruszył z Warszawy 30 lipca 1944 r. Po przeprowadzonej selekcji ,Niemcy załadowali do wagonów towarowych 1.800 więźniów Pawiaka ,największego więzienia politycznego w okupowanej Polsce z przeznaczeniem transportu do obozów w Gross Rosen i Ravensbruck. W wagonach kolejowych warunki były fatalne, panowała niemiłosierna duchota oraz ścisk. Tragiczne warunki, pozbawienie wody oraz nierzadko zły stan fizyczny transportowanych zebrały niemałe żniwo – wielu umarło. 31 lipca 1944 roku pociąg dotarł do Skierniewic. Tu zmuszono wycieńczonych więźniów do pracy. Ich zadaniem było przeniesienie ciał zmarłych do znajdującego się na bocznicy kolejowej pociągu. Wielu żywych upatrzyło w tej sytuacji ratunek. Udając martwych dostawali się do podstawionego wagonu licząc, że po zmroku uda im się uciec. Była to jednak próżna nadzieja.

relacje:

Antoniego Wojnarowicza, Leopolda Czerwińskiego ,Tadeusza Drecki nauczyciel z Kołbieli.

[ https://archiwumskierniewic.pl/items/6b1c43db-b13f-4aa6-b9e2-25bfe2c15c5au ]

Dzień był upalny ,wagon omalże był hermetycznie zamknięty. Okna miał pozabijane . W wagonie było około 120 osób. Obecni w wagonie poczęli mdleć ,dusić się [...]Jak pierwszy zemdlał ,kładł się już na niego następny ,który tracił przytomność [...]Do 9 wieczorem umarło 44 ludzi[...]Do wagonu byli załadowani o 4 rano ,o 2 popołudniu umarł pierwszy. Pociąg ciągle stał na stacji Warszawa Zachodnia - 30 lipca 1944 r.

Po paru godzinach pociąg wolno rusza [...] zatrzymuje się na stacji Skierniewice 31 lipca 1944 r.[...]Niemcy po kolei otwierali wagony...nie żyjących nie żyjących, na zewnątrz...Raus..
Z każdego wagonu wyrzucają po kilku nieszczęśników ,każą wynosić zaduszonych, wszystkich wnoszą do jednego wagonu.
Na rozkaz Niemców ,maszynista Stefan Tarnowski przetoczył wagon z zaduszonymi na boczny tor koło tartaku.
[...] Pod nadzorem strażników przy wagonie kręcili się jeńcy radzieccy, zaczęli kopać dół,a jeden na dachu siekierą rąbał otwór, drugi pod wagonem układał drewno do podpalenia [...]
Po wykonaniu polecenia jeńcy odeszli od wagonu .Przez otwór wlano płyn łatwopalny i podpalono. W wagonie powstał okropny okropny krzyk.[...] Gdy obudowa wagonu została całkowicie spalona ,pozostał szkielet z żelaza ,a na nim czarna masa ludzka .Jeńcy [...]rwali bosakami i ściągali do przygotowanego dołu.[...]Gdy szczątki pomordowanych .....spoczęły we wspólnym dole jeńcy zasypali go i udeptali ziemię [...]

[ https://archiwumskierniewic.pl/collections/09891ce7-349b-461c-9a9c-2dfbe51f4322 ]

Ekshumacji szczątków 78 więźniów z Pawiaka ,dokonano 14 września 1945 r. Wydobyte zwęglone szczątki ,umieszczono w 17 trumnach i dwóch skrzyniach .Trumny i skrzynie załadowano na konne wozy i pod honorową eskortą żołnierzy przewieziono na skierniewicki cmentarz św. Józefa, gdzie spoczęli we wspólnej mogile. Na podstawie dokumentów ,które znaleziono przy spalonych udało się ustalić dane personalne 27 osób .Wśród nich mieszkańcy miejscowości Kołbiel ,położonej na południowy wschód od Otwocka .